Aktualności

Praca dyplomowa nagrodzona w XXIX Konkursie Prac Magisterskich im. Lucjana Hofmana za 2025 r.

Polskie zakłady produkcyjne doświadczają jednoczesnego nakładania się dwóch procesów transformacyjnych: niedokończonej modernizacji postsocjalistycznej oraz presji czwartej rewolucji przemysłowej. Pomimo rosnącej literatury dotyczącej Industry 4.0 brakuje kompleksowych opracowań łączących perspektywę historyczną, analizę pokoleniową i porównanie międzynarodowe w kontekście krajowego przetwórstwa przemysłowego.

Celem pracy było zidentyfikowanie kluczowych czynników determinujących tempo i zakres adaptacji nowoczesnych koncepcji zarządzania takich jak Lean Manufacturing, Total Quality Management i Industry 4.0 ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań pokoleniowych oraz odniesienia do praktyk stosowanych w Niemczech, Czechach i Japonii.

Badanie oparto na metodologii mieszanej w układzie sekwencyjnym. Część ilościową stanowiła ankieta przeprowadzona na próbie 120 pracowników produkcyjnych dużego polskiego producenta okien, drzwi i specjalistycznych rozwiązań szklanych o profilu morskim i budowlanym. Przedsiębiorstwo funkcjonuje od blisko czterech dekad i jest klasyfikowane w sekcji C PKD. Kwestionariusz obejmował 41 pytań pogrupowanych w siedem bloków tematycznych. Część jakościową tworzyło siedem wywiadów półustrukturyzowanych z kadrą zarządzającą i członkami zarządu.

Wyniki wykazały, że głównymi barierami transformacji nie są ograniczenia finansowe (30,8% wskazań), lecz słaba komunikacja organizacyjna (44,2%) i deficyty kompetencyjne (40,8%). Stwierdzono istotną statystycznie lukę między dominującym stylem zarządzania o charakterze autokratycznym (M= 2,67 na skali 0–6) a oczekiwaniami pracowników dotyczącymi partycypacji (M= 4,10; t(119)= 13,45; p<0,001). Poziom inwestycji szkoleniowych okazał się wyjątkowo niski (średnio 1,2 dnia rocznie) przy jednoczesnej wysokiej gotowości załogi do rozwoju kompetencji (85,8%). Ujawniono współwystępowanie pozornie sprzecznych preferencji pracowniczych: jednoczesne oczekiwanie dokładnych instrukcji (61,7%) i autonomii decyzyjnej (75,8%), co wskazuje na potrzebę modelu zarządzania łączącego jasne ramy operacyjne z przestrzenią dla samodzielności. Analiza pokoleniowa potwierdziła zróżnicowanie preferencji, gdzie młodsi pracownicy (20–30 lat) preferowali styl bardziej partycypacyjny (M= 4,48) niż starsi (51+; M= 3,67) choć skala różnic okazała się mniejsza, niż sugerowałaby literatura zachodnia. Znajomość koncepcji Industry 4.0 wśród pracowników była znikoma (0,8%).

Analiza jakościowa wskazuje na występowanie napięcia pomiędzy aspiracjami organizacji a jej zdolnościami absorpcyjnymi. Przedstawiciele kadry zarządzającej zwracają uwagę na zjawisko stopniowej utraty dynamiki projektów transformacyjnych, podkreślając jednocześnie istotne znaczenie osobistego zaangażowania liderów jako czynnika o charakterze przełomowym.

Porównanie międzynarodowe sugeruje, iż dystans dzielący Polskę od liderów nie wynika przede wszystkim z opóźnień technologicznych, lecz raczej z różnic w kulturze organizacyjnej, systemach komunikacji oraz podejściu do rozwoju kompetencji.

Na podstawie uzyskanych wyników konieczna okazała się reformulacja hipotezy głównej: tempo transformacji zależy przede wszystkim od zdolności organizacyjnej do integracji technologii, rozwoju kompetencji i przemiany kultury pracy, a nie jak pierwotnie założono od bariery finansowej. Praca dostarcza praktycznych rekomendacji dla menedżerów zakładów produkcyjnych oraz decydentów kształtujących politykę przemysłową, wskazując na konieczność przesunięcia priorytetów z pozyskiwania funduszy inwestycyjnych na budowanie zdolności organizacyjnych w szczególności komunikacji, kompetencji i kultury partycypacyjnej.

Słowa kluczowe: transformacja zarządzania produkcją, Przemysł 4.0, bariery organizacyjno-kompetencyjne, różnice pokoleniowe, kultura organizacyjna

Milena Orzęcka

Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania

Abstrakt pracy magisterskiej napisanej pod kierunkiem dr hab. Jarosława Waśniewskiego prof. UG